logo geen achtergrond.jpg

Het belang van voorlezen

Veel kinderen van laagopgeleide ouders en/of met een andere thuistaal dan Nederlands beginnen hun schoolloopbaan met een taalachterstand. Dat vergroot de kans dat hun schoolprestaties in de daarop volgende jaren achterblijven. Voor- en vroegschoolse educatie (vve) biedt programma’s die er op gericht zijn de taalachterstanden van deze groep leerlingen te verkleinen. Een belangrijk onderdeel van vve-programma’s is voorlezen, niet alleen in kinderopvangcentra en op school, maar ook thuis.

Artikelen

Effecten van leesbevorderingsactiviteiten in het basisonderwijs (2019)

Lezen stimuleren via vrij lezen, boek gesprekken en app berichten, uitgave van Stichting Lezen.

Kleuters kunnen plezier beleven aan de kunst van een goed verteld verhaal (2009)

Promotieonderzoek van Coosje van der Pol naar de werking van prentenboeken bij de ontwikkeling van literaire competentie.

Lezen in de lengte en in de breedte (2006)

De doorgaande leeslijn in wetenschappelijk perspectief.

Leescultuur onder vuur (2006)

Zes voordrachten over geletterdheid, w.o. ‘de weg naar een literaire canon begint bij prentenboeken’.

 
logo geen achtergrond.jpg

De kracht van digitale boeken

Naast tijdgebrek noemen Justice en collega’s (2015) enkele andere redenen voor ouders om niet of weinig voor te lezen. Deze redenen zijn meer typerend voor laaggeletterde dan doorsneegezinnen: 

(1) doordat ouders zelf leesproblemen hebben, ervaren ze voorlezen als belastend en dit weerhoudt hen ervan de  gevraagde tijd aan voorlezen te besteden;

(2) ouders beleven weinig plezier aan voorlezen aan een heel jong kind – ze voelen zich er zelfs ongemakkelijk bij en weten niet goed invulling te geven aan hun rol als begeleider;

(3) ouders zien niet in waarom boeken beter zijn dan de vele concurrerende materialen waartoe jonge kinderen zich sterk aangetrokken voelen - denk bijvoorbeeld aan Youtube-filmpjes. 

Artikelen

Screens, Apps, and Digital Books for Young Children: The Promise of Multimedia (2020)

Adriana G. Bus, University of Stavanger

Young Children’s Reading on Screen: What can be done to Promote the Availability and Quality of DigitalBooks/Book Apps for Young Children? (2020)

A randomized controlled trial to test efficacy of digital enhancements of storybooks in support of narrative comprehension and word learning (2019)

Uit: Journal of Experimental Child Psychology

How pictures in picture story books support young childrens’ story comprehension (2018)

Artikel uit Journal of Experimental Child Psychology

Digitale prentenboeken helpen peuters op weg (2017)

Lang leve het digitale prentenboek. Het biedt meer mogelijkheden dan je denkt. ‘Kleuterleerkrachten zouden veel meer gebruik moeten maken van digitale prentenboeken’, zo stelt Adriana Bus van de Vrije Universiteit Amsterdam. Digitale prentenboeken hebben mogelijkheden die in papieren boeken ontbreken.

Wat werkt voor wie? (2017)

‘Zeker is dat digitale prentenboeken een positief effect hebben op de ontluikende geletterdheid van kinderen.’

What are we downloading for our children? Best-selling children’s apps in four European countries (2017)

Benefits of Motion in Animated Storybooks for Children’s Visual Attention and Story Comprehension. 

An Eye-Tracking Study (2016)

Start zo vroeg mogelijk met voorlezen (2016)

Vroeg beginnen met voorlezen loont. 0uders kunnen het best zo vroeg mogelijk beginnen met voorlezen, vindt onderzoeker Adriana Bus. Ook aan baby's. Dat is goed voor de leesontwikkeling. De hoogleraar ziet veel heil in digitale hulpmiddelen bij de bestrijding van leesvrees en leesproblemen zoals dyslexie.

Benefits and Pitfalls of Multimedia and Interactive Features in Technology-Enhanced Storybooks: A Meta-Analysis (2015)

Spelend leren - Digitale media 2-4 jaar (2014)

Een toegankelijke brochure over digitale media voor twee- tot vierjarigen. Een publicatie voor professionals, ouders en geïnteresseerden. Spelend leren – Digitale media 2-4 jaar is een gezamenlijke uitgave van SIOB, Stichting Kennisnet en Mijn Kind Online. Copyright Stichting Kennisnet/Mijn Kind Online, Zoetermeer, november 2014.

Can the computer replace the adult for storybook reading? A meta-analysis on the effects of multimedia stories as compared to sharing print stories with an adult (2014)

Engelstalig artikel uit Frontiers in Psychology.

Kwestie van lezen (2014)

Uitgave van Stichting Lezen over digitale prentenboeken. Onderzoek en praktische tips voor leerkrachten en pedagogisch medewerkers.

Ontluikende geletterdheid stimuleren met digitale prentenboeken: verschillen tussen kleuters (2014)

Digital Picture Story Books (2009)

Experts van de Universiteit Leiden onderzochten de potentie van digitale boeken, in het bijzonder voor moeizame lezers. Artikel in het Engels.

Wat weten we over ICT (2009)

Over het effect van digitale boeken en interactief leermateriaal op de leesvaardigheid van peuters en kleuters. Uit de  Kennisnet onderzoek reeks ICT in het onderwijs.

Promising interactive functions in digital storybooks for young children

 
logo grijze achtergrond.jpg

De bijdrage van gedragswetenschap

In de opzet van de voorleestrainingen zijn inzichten vanuit de gedragswetenschap gebruikt. Menselijk gedrag is niet altijd ‘rationeel’, de meeste van onze beslissingen maken we op de automatische piloot in plaats van de voor- en nadelen tegen elkaar af te wegen. Daarom maakt de gedragswetenschap kleine aanpassingen in de omgeving, die ons sturen richting het gewenste gedrag. 

Het eerste punt is misschien een open deur: het gewenste gedrag moet makkelijk zijn. Mensen hebben maar een beperkte voorraad aandacht te besteden op een dag. Daarom hebben we geprobeerd de trainingen en het programma zo makkelijk mogelijk te maken, bijvoorbeeld door het volgende boekje automatisch te starten wanneer een boekje uit is. 

In plaats van ouders te vertellen hoe vaak ze moeten lezen, laten we hen zelf doelen stellen. Ook vragen we van de ouders om te formuleren waar en wanneer ze precies gaan lezen, bijvoorbeeld “Aan de keukentafel na het eten, terwijl een ouder de afwas doet.”, dit heet een implementatie-intentie. Onderzoek wijst uit dat het formuleren van doelen op deze manier vaker leidt tot het gewenste gedrag. 

Deze doelen spreken de ouders naar elkaar uit, hierdoor creëren we commitment. Bovendien zorgt de deelname aan een training met andere ouders voor een sociale norm. Als andere ouders in de groep gemotiveerd aan de slag gaan, fungeert dat als een voorbeeld.

We herinneren ouders aan hun doelen door wekelijks een sms te sturen. In deze sms’jes kan persoonlijke feedback gegeven worden over het leesgedrag. In de berichten moedigen we ouders aan om het goede gedrag voort te zetten.

Als laatste krijgen ouders van ons een leuke kinder-koptelefoon cadeau. Hiermee creëren we een gevoel van reciprociteit. Dit effect wordt vaker gebruikt in de praktijk, bijvoorbeeld door restaurants wanneer ze een pepermuntje aanbieden op het moment dat de fooi bepaald moet worden, en is over het algemeen zeer effectief. We hopen dat ouders mede door dit presentje de training helemaal afmaken.

 
logo geen achtergrond.jpg

Onderzoek

Pageturner is ontwikkeld op basis van wetenschappelijk onderzoek. De interventie zelf is ook onderwerp van onderzoek. We zijn nieuwsgierig naar de effecten van ons programma en we gebruiken de uitkomsten voor verdere verbetering. Het meest recente onderzoek is verricht door em. Prof. A.G. Bus, in opdracht van NRO (een uitgave van het Kohnstamm Instituut). 

Zelf deden we een aantal literatuurstudies naar educatieve ouderprogramma’s voor lage SES ouders. Onder andere een landelijk verspreide bevindingennotitie uit 2019. Binnenkort verspreiden we een nieuwe notitie, met daarin interviews met een aantal hoogleraren en een studie naar voorlezen aan heel jonge kinderen (0-2,5 jaar)

Artikelen

Thuis voorlezen met digitale prentenboeken. Een veelbelovende interventie voor twee- en driejarigen met een taalachterstand? (A.G. Bus & R. Anstadt, 2020)

Onderzoek naar de effecten van een interventie rondom digitale prentenboeken op vve-innovatiecentra. 

Uit de samenvatting: "De resultaten laten een klassiek cross-over effect zien: in beide groepen (Papier eerst of Digitaal eerst) is alleen met digitale boeken sprake van groei. Digitale boeken zijn veelbelovend met name voor ouders die voorlezen een lastige opgave vinden." © Copyright Kohnstamm Instituut, 2020

Ontwikkelingsstimulering bij kinderen van 0 tot 2,5 jaar (2020)

Studie van Kees Broekhof naar voorlezen aan heel jonge kinderen (0-2,5 jaar). 

HOE? Bevindingennotitie (2019)

Bevindingennotitie van HOE?-1 (Hogere Opbrengsten Educatieve ouderprogramma's (0-6 jr)?): met een multidisciplinair team bestaande uit educatieve professionals, wetenschappers en gedragsexperts op zoek naar een effectieve interventie. 

 
logo grijze achtergrond.jpg

Andere ouderprogramma's rond digitale boeken

 Online ondersteuninge van de taalomgeving thuis met behulp van digitale prentenboeken voor kinderen in achterstandssituaties 

Erasmus Universiteit Rotterdam in samenwerking met Stichting VoorleesExpress en Het Woeste Woud

Vanwege de beperkingen die de corona-crisis met zich meebrengt, gaan we in dit project na of online ondersteuning met behulp van digitale prentenboeken een gunstig alternatief is voor reguliere huisbezoeken in de VoorleesExpress. Vrijwilligers van de VoorleesExpress hebben vier weken lang wekelijks online contact met de gezinnen die zij begeleiden. Tijdens deze ‘online huisbezoeken’ kijken vrijwilligers samen met kind en ouder naar een digitaal prentenboek en initiëren vrijwilligers een gesprekje over het prentenboek. Ouders worden aangemoedigd om daarna ook zelf met hun kind naar de digitale prentenboeken te kijken. We onderzoeken of deze aanpak werkbaar is. Daarvoor kijken we naar de kwaliteit van de ondersteuning tijdens de online huisbezoeken, naar de ervaringen van vrijwilligers en ouders en naar het gebruik van de digitale prentenboeken door het gezin.

Laagopgeleide ouders betrekken bij de geletterde ontwikkeling van hun jonge kind: Het belang van maatwerk

Erasmus Universiteit Rotterdam in samenwerking met o.a. Hogeschool Rotterdam, Stichting VoorleesExpress en Het Woeste Woud

In dit project gaan we na hoe we meer maatwerk kunnen leveren aan gezinnen die meedoen aan ouder-kindprogramma’s. We onderzoeken onder meer of de inzet van digitale middelen het laaggeletterde ouders gemakkelijker maakt om gezamenlijke activiteiten met hun kind uit te voeren. Zo gaan we na of digitale prentenboeken een goed alternatief vormen voor voorlezen van papier en we onderzoeken of we met het inbouwen van interactiesuggesties in zulke boeken stimulerende gesprekjes tussen ouder en kind kunnen uitlokken. Vervolgens gaan we na of deze aanpak de taalontwikkeling (woordenschat, verhaalbegrip) van kinderen ondersteunt. Ook experimenteren we met zogenaamde digitale praatplaten en met digitale materialen in de thuistaal van deelnemende gezinnen.

Meertalige digitale prentenboeken in het gezin

Sardes in samenwerking met Het Woeste Woud, Beagle Research, basisschool De Panda en de Mattheusschool.

 

Tijdens dit project wordt er onderzocht wat er gebeurt wanneer meertalige gezinnen toegang krijgen tot meertalige digitale prentenboeken. Om de effecten van deze prentenboeken te onderzoeken zijn tien digitale Nederlandse prentenboeken ingesproken in het Turks, Standaard Arabisch en Berber. Op twee Utrechtse basisscholen krijgen ouders zes weken lang toegang tot deze prentenboeken. Met behulp van interviews worden de ervaringen van ouders en kinderen met de prentenboeken in kaart gebracht. Daarnaast wordt er informatie verzameld over hoe vaak en hoe lang ouders de digitale prentenboeken met hun kinderen bekijken. Tot slot wordt er een korte woordenschattoets afgenomen bij de kinderen om te zien of de prentenboeken invloed hebben gehad op hun Nederlandse taalvaardigheid.